'झपाटलेली बाहुली' (Haunted Doll)
========================
पुरातन आणि ऐतिहासिक बाहुल्या (Vintage & Antique Dolls)
जुन्या काळातील, मातीच्या किंवा कापडी बाहुल्या ज्या पिढ्यानपिढ्या जतन केल्या गेल्या आहेत.
===========================================
जुन्या पेटीतील कापडी बाहुली-
सावलीतलं खेळणं: एका झपाटलेल्या बाहुलीची गोष्ट-
कोकणातल्या पावस गावातलं ते जुनं 'देशमुख वाडा' आजही आपल्या भिंतींमध्ये अनेक रहस्ये जपून उभं होतं. शहरात राहणारा समीर आपल्या कुटुंबासह, म्हणजे पत्नी अनघा आणि सहा वर्षांची मुलगी सईसोबत, सुट्ट्या घालवण्यासाठी तिथे आला होता. वाडा मोठा होता, पण तिथल्या हवामानात एक प्रकारचा जडपणा होता.
पेटीचं रहस्य
वाड्याच्या माळ्यावर साफसफाई करत असताना समीरला एक जुनी, लाकडी पेटी सापडली. पेटीवर नक्षीकाम होतं, पण त्यावर एक मोठं कुलूप होतं जे गंजलेलं होतं. कुतूहलापोटी समीरने ते कुलूप तोडलं. आत काही जुनी कागदपत्रं आणि कापडाच्या बोचक्यात गुंडाळलेली एक कापडी बाहुली होती.
ती बाहुली साधी नव्हती. तिचे डोळे काचेचे होते, जे प्रकाशात चमकत होते. तिचा चेहरा हाताने शिवलेला होता, पण त्यावरचे हावभाव थोडे विचित्र होते—जणू ती हसतेय की कोणाकडे तरी टक लावून पाहतेय, हे समजणं कठीण होतं. सईने ती बाहुली पाहताच हट्ट धरला, "बाबा, मला ही बाहुली हवी!" समीरने हसून ती बाहुली सईला देऊन टाकली.
विचित्र घटनांची सुरुवात
सईने त्या बाहुलीचं नाव 'चित्रा' ठेवलं. पहिल्या दोन दिवसांत सगळं ठीक होतं, पण हळूहळू वाड्यातलं वातावरण बदलू लागलं. रात्रीच्या शांततेत कोणाच्या तरी चालण्याचा आवाज येऊ लागला. अनघाला किचनमध्ये काम करताना असं वाटायचं की कोणीतरी तिच्याकडे पाहतंय, पण मागे वळून पाहिलं की तिथे फक्त ती बाहुली खुर्चीवर बसलेली असायची.
एके रात्री समीरला जाग आली. त्याने पाहिलं की सई आपल्या अंथरुणावर नाहीये. तो घाबरून बाहेर आला, तेव्हा त्याला दिसलं की सई अंधारात जिना चढून माळ्याकडे चालली आहे. तिच्या एका हातात ती कापडी बाहुली होती. "सई! कुठे चालली आहेस?" समीरने ओरडून विचारलं.
सई थांबली, वळली आणि म्हणाली, "बाबा, चित्राला भूक लागली आहे. ती म्हणतेय तिला जुन्या विहिरीपाशी जायचंय." सईचा आवाज तिचा वाटतच नव्हता; तो अत्यंत घोगरा आणि थंड होता. समीरने धावत जाऊन तिला उचललं आणि खाली आणलं.
बाहुलीचा भयानक अवतार
दुसऱ्या दिवशी समीरने ती बाहुली पुन्हा त्या पेटीत बंद करून ठेवली. पण चमत्कार म्हणजे, अर्ध्या तासानंतर ती बाहुली सईच्या हातात परत दिसली. सई आता कोणाशीही बोलत नव्हती, ती फक्त त्या बाहुलीशी पुटपुटत असायची.
रात्रीच्या वेळी वाड्यात पाऊस पडू लागला. विजांच्या कडकडाटात अनघाला सईच्या खोलीतून रडण्याचा आवाज आला. तिने धावत जाऊन पाहिलं, तर सई जमिनीवर पडली होती आणि ती कापडी बाहुली तिच्या उरावर बसली होती. बाहुलीचे काचेचे डोळे आता रक्तासारखे लाल झाले होते. भिंतीवर बाहुलीची सावली एखाद्या राक्षसासारखी मोठी दिसत होती.
समीरने ती बाहुली खेचून घेण्याचा प्रयत्न केला, पण बाहुलीचे कापडी हात समीरच्या हाताला एखाद्या लोखंडी पकडीसारखे घट्ट टोचू लागले. बाहुलीच्या शिवलेल्या ओठांमधून एक भेसूर हसू ऐकू आलं.
इतिहास आणि मुक्ती
समीरने तातडीने गावातील एका जुन्या जाणकार व्यक्तीला, विनायक काकांना बोलावून आणलं. विनायक काकांनी बाहुली पाहताच ओळखलं. ते म्हणाले, "समीर, ही बाहुली साधी नाही. शंभर वर्षांपूर्वी या वाड्यात एका लहान मुलीचा अपघाती मृत्यू झाला होता. तिची आई मंत्र-तंत्रावर विश्वास ठेवायची. आपल्या मुलीचा आत्मा परत यावा म्हणून तिने या बाहुलीत तो बंद केला होता. तेव्हापासून ही बाहुली 'झपाटलेली' आहे. हिला जिवंत राहण्यासाठी एका लहान मुलीच्या शरीराची गरज असते."
विनायक काकांनी तातडीने मंत्रोपचार सुरू केले. वाड्यात धूर पसरला. बाहुली हवेत थरथरू लागली. सई बेशुद्ध पडली होती. विनायक काकांनी ओरडून सांगितलं, "समीर, या बाहुलीला अग्नी द्यावा लागेल, त्याशिवाय ही आत्मा मुक्त होणार नाही!"
समीरने हिंमत केली, बाहुलीला पकडलं आणि अंगणातल्या होळीत फेकून दिलं. बाहुली जळताना त्यातून एखाद्या प्राण्यासारखा किंचाळण्याचा आवाज आला. धूर आकाशात विरघळला आणि अचानक सगळीकडे शांतता पसरली.
शेवट
दुसऱ्या दिवशी सई शुद्धीवर आली. तिला आदल्या रात्रीचं काहीच आठवत नव्हतं. समीरने तो वाडा कायमचा सोडण्याचा निर्णय घेतला. जाताना त्याने पाहिलं, ज्या ठिकाणी बाहुली जाळली होती, तिथे फक्त थोडी राख उरली होती. पण गाडीत बसल्यावर समीरला आरशात मागे वळून पाहताना असं वाटलं की, माळ्याच्या खिडकीत आजही एक छोटी सावली उभी राहून त्यांना जाताना पाहत आहे.
काही गोष्टी कधीच संपत नाहीत, त्या फक्त पुढच्या शिकारिची वाट पाहत शांत बसून राहतात.
--संकलन
--अतुल परब
